ปานมีกี่ชนิด และเมื่อไรควรพบแพทย์?

ผู้จัดทำเนื้อหา: เนรมิตคลินิก · ตรวจทานทางการแพทย์โดย นพ. พงษ์เทพ พรมดี (หมอปุ๊)
ปรับปรุงบทความ: 10 พฤศจิกายน 2569

ปานมีกี่ชนิด และอันตรายเหมือนกันไหม?
บทความนี้แบ่งปานเป็นสองกลุ่มหลัก คือกลุ่มที่เกี่ยวกับหลอดเลือดและกลุ่มที่เกี่ยวกับเม็ดสี การดูแลต้องพิจารณาชนิดและลักษณะของปาน หากมีการเปลี่ยนแปลงของรูปร่าง หรืออยู่ในตำแหน่งที่รบกวนการมองเห็น ควรให้แพทย์ตรวจประเมิน

ในอดีตหลายคนอาจมีความเชื่อว่าเด็กที่เกิดมาพร้อมกับ “ปาน” เป็นร่องรอยที่ติดตัวมาตั้งแต่ชาติที่แล้ว ซึ่งฟังดูเป็นเรื่องลี้ลับ แต่ในทางการแพทย์นั้น “ปาน” (Birthmarks) เป็นเพียง ความผิดปกติของสีผิว หรือความเรียบเนียนของผิวหนังที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ วันนี้ เนรมิต คลินิก สาขาหน้าศาลากลาง โคราช จะพาทุกคนมาเจาะลึกว่า ปาน เกิดจากอะไร ปานมีกี่ชนิด แล้วอันตรายต่อสุขภาพหรือไม่

ปาน เกิดจากอะไร?

ปาน ส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นตั้งแต่กำเนิด หรือปรากฏขึ้นในช่วงเดือนแรกๆ หลังคลอด เกิดจากความผิดปกติของเซลล์สร้างเม็ดสีผิว หรือความผิดปกติของหลอดเลือดใต้ผิวหนัง แม้ปานส่วนใหญ่จะไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย แต่ในแง่ของจิตใจ การมีปานขนาดใหญ่ หรืออยู่ในจุดที่สังเกตได้ง่าย เช่น ใบหน้า หรือแขนขา มักทำให้ผู้ที่มีปานขาดความมั่นใจ บางรายอาจถูกล้อเลียน ซึ่งส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตและสภาพจิตใจได้

ปาน มีกี่ชนิด? สังเกตอย่างไร?

ทางการแพทย์แบ่งปานออกเป็น 2 ประเภทหลักๆ คือ ปานแดง (เกิดจากหลอดเลือด) และ ปานดำ (เกิดจากเซลล์เม็ดสี) ดังนี้:

1. ปานแดง (Vascular Birthmarks) ปานแดง เกิดจากการรวมตัวกันอย่างผิดปกติของหลอดเลือดใต้ผิวหนัง แบ่งย่อยได้ 3 ชนิดที่พบบ่อย คือ:

• แซลมอน แพตช์ (Salmon Patch): เป็นปานเส้นเลือดแดงสีชมพูอ่อนหรือแดงจางๆ มักพบประปรายบริเวณท้ายทอย หน้าผาก เปลือกตา หรือหว่างคิ้ว ปานชนิดนี้ตามใบหน้ามักจะจางหายไปเองเมื่อโตขึ้น แต่รอยบริเวณท้ายทอยอาจจะคงอยู่ตลอดไป

• ปานสตรอว์เบอร์รี่ (Strawberry Hemangioma): เป็นปานสีแดงสด มีลักษณะนูนเล็กน้อย มักพบบนใบหน้า หนังศีรษะ หน้าอก หรือแผ่นหลัง ปานชนิดนี้สามารถขยายขนาดใหญ่ขึ้นได้ในช่วงปีแรก หากเกิดขึ้นบริเวณรอบดวงตา จมูก หรือปาก ควรรีบพบแพทย์เพราะอาจบดบังการมองเห็นหรือขัดขวางการหายใจ

• ปานแดงเส้นเลือดฝอย (Port-Wine Stain): เป็นปานแดงแบบถาวร รอยปานจะขยายขนาดตามการเจริญเติบโตของร่างกาย และมักมีสีเข้มขึ้นเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน เช่น เข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ หรือตั้งครรภ์

2. ปานดำ (Pigmented Birthmarks) ปานดำ เกิดจากการรวมตัวกันของเซลล์สร้างเม็ดสี (Melanin) มากผิดปกติ ทำให้ผิวหนังบริเวณนั้นมีสีน้ำตาล ดำ น้ำเงิน หรือน้ำเงินเทา ได้แก่:

• ปานสีกาแฟใส่นม (Café-Au-Lait Spots): มีสีน้ำตาลอ่อนคล้ายสีกาแฟใส่นม รูปทรงรี เป็นปานถาวร หากพบเพียง 1-2 จุดถือว่าปกติ แต่หากพบมากกว่า 6 จุด หรือมีขนาดใหญ่กว่า 0.5 เซนติเมตร ควรปรึกษาแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคท้าวแสนปมได้

• ปานดำมองโกเลีย (Mongolian Spots): มีสีน้ำเงินเทาคล้ายรอยช้ำ มักพบในเด็กที่มีสีผิวเข้ม บริเวณหลังหรือก้น ปานชนิดนี้ไม่เป็นอันตราย และส่วนใหญ่มักจะค่อยๆ จางหายไปเองเมื่อเด็กอายุประมาณ 4 ขวบ

• ปานดำแต่กำเนิด (Congenital Melanocytic Naevi): มีลักษณะคล้ายไฝสีดำเข้ม อาจมีขนาดใหญ่ มักพบตามหนังศีรษะ แขนขา ปานชนิดนี้เกิดจากเซลล์ผิวที่มากเกินไป แม้จะไม่เจ็บปวดและอาจจางลงได้ แต่หากสังเกตพบว่าปานมีขนขึ้น สีเปลี่ยนไป หรือขอบเขตไม่สม่ำเสมอ ควรพบแพทย์ เพราะมีความเสี่ยงเล็กน้อยที่จะพัฒนาเป็นมะเร็งผิวหนังได้

ปาน อันตรายต่อสุขภาพหรือไม่?

โดยสรุปแล้ว ปาน ส่วนใหญ่มัก ไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพร่างกาย แต่ ปานบางชนิดที่ขยายขนาดได้ หรืออยู่ในตำแหน่งที่บดบังการมองเห็น รวมถึงปานดำที่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่าง ก็ควรได้รับการเฝ้าระวัง

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบหลักของปานมักตกอยู่ที่สภาพจิตใจ การมีรอยปานที่เห็นได้ชัด อาจบั่นทอนความมั่นใจในการเข้าสังคม หากคุณกำลังเผชิญกับปัญหานี้ อย่าปล่อยให้รอยปานกลายเป็นอุปสรรคในชีวิต

มาเพิ่มความมั่นใจให้กับตัวเอง ที่ เนรมิต คลินิก โคราช เรามีบริการและเทคโนโลยีที่ทันสมัย ปลอดภัย ในการช่วยดูแลและลดเลือนรอยปานให้จางลง คืนผิวสวยและความมั่นใจให้คุณกลับมาอีกครั้ง ปรึกษาเราได้เลย ปลอดภัย หายห่วงแน่นอน!

สอบถามและนัดปรึกษาที่เนรมิตคลินิก โคราช

ดูบริการและข้อมูลก่อนเข้ารับบริการ · นัดหมายทาง LINE · Messenger · โทร 081-955-7165